Wybrane sylwetki polonistów lwowskich do 1939 roku
Wilhelm Bruchnalski
Wilhelm Adolf Bruchnalski (1859–1938) – polonista, historyk literatury, badacz literatury staropolskiej, twórczości Adama Mickiewicza, Zygmunta Krasińskiego oraz historii dziennikarstwa galicyjskiego; profesor Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1904–1931.
Urodził się 21 maja 1859 roku we Lwowie. Ukończył III Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie (1878). Studiował na Wydziale Prawniczym (1878–1882) oraz na Wydziale Filozoficznym (1882–1886) Uniwersytetu Lwowskiego. Był uczniem Romana Pilata (1846–1906), pod którego kierunkiem obronił pracę doktorską na temat Ślady wpływu literatury obcej na polską w XV i na początku XVI wieku. W latach 1885–1887 oraz 1887–1906 pracował w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Lwowie.
Pracę na Uniwersytecie Lwowskim rozpoczął w 1900 roku. Kolejno pełnił funkcje docenta (1900–1904), profesora nadzwyczajnego (1904–1907) oraz profesora zwyczajnego (1907–1931). W latach 1904–1931 pełnił nieprzerwanie funkcję kierownika Katedry Języka i Literatury Polskiej. W roku akademickim 1912/1913 był dziekanem Wydziału Filozoficznego.
Zainteresowania naukowe Bruchnalskiego dotyczyły historii literatury staropolskiej, literatury polskiej okresu romantyzmu, w szczególności twórczości Mickiewicza, a także polskiego dziennikarstwa i życia kulturalnego w Galicji w XIX wieku. Główne prace: Rozwój twórczości pisarskiej Mik. Reja (Kraków, 1907), Wizja Krasińskiego (Lwów, 1913), Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich ustawy, przywileje i rzeczy dziejów jego dotyczące (Lwów, 1928), Między średniowieczem i romantyzmem (Warszawa, 1975).
Uczniami Bruchnalskiego byli: Juliusz Kleiner (1886–1957), Stanisław Adamczewski (1883–1952), Wacław Borowy (1890–1950), Karol Badecki (1886–1953), Stanisław Kot (1885–1975), Józef Stachowicz (1900–1985).
Był jednym z założycieli (1886) i przewodniczącym (1900–1905, 1918–1934) Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza. Był także współzałożycielem organu tego towarzystwa – czasopisma „Pamiętniki Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza”, które przekształciło się później w „Pamiętnik Literacki”. W latach 1917–1926 Bruchnalski stał na czele Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego we Lwowie. W 1907 roku pełnił funkcję redaktora naczelnego czasopisma „Lud”, organu tego stowarzyszenia. Był przewodniczącym Związku Teatrów i Chórów Włościańskich (1909–1914).
Zmarł 9 grudnia 1938 roku we Lwowie.
Literatura:
Kolbuszewski Kazimierz. Śp. Wilhelm Bruchnalski [Nekrolog] // Pamiętnik Literacki. 1938. R. 35. Z. 1–4. S. 1–5; Łempicki Stanisław. Śp. Wilhelm Bruchnalski [Nekrolog] // Kwartalnik Historyczny. 1939. R. 53. Z. 1. S. 1–7; Władysław Szyszkowski. Wilhelm Bruchnalski (1859–1938) // Pamiętnik Literacki. 1963. R. 53. Z. 3. S. 89–94; Kleiner Juliusz. Wilhelm Bruchnalski [Konterfekt uczonego] // Wilhelm Bruchnalski. Między śriedniowieczem i romantyzmem, wybór i oprac. Jerzy Starnawski. Warszawa, 1975. S. 5–18; Starnawski Jerzy. Sylwetki lwowskich historyków literatury. Lódź, 1997; Ісаєвич Ярослав. Брухнальський Вільгельм // Енциклопедія сучасної України. Т. 3. Київ, 2004. С. 496; Кравчук Алла. Брухнальський Вільгельм Адольф // Енциклопедія Львівського університету. Т. 1. Львів, 2011. С. 244; Chrostek Mariusz. Złote lata polonistyki lwowskiej (1919–1939). Rzeszów, 2016; Grzęda Ewa. Filologia polska – literaturoznawstwo na Uniwersytecie Lwowskim do 1914 r. // Dzieje humanistyki lwowskiej 1661–1946 (z dwona interaktywnymi inwentarzami). T. 1. Nauki filologiczne. Pod red. Anny Dąbrowskiej i Heleny Masztalerz. Wrocław, 2025. S. 67–98. Publikacja dostępna: https://repozytorium.uni.wroc.pl; Chrostek Mariusz. Filologia polska – literaturoznawstwo na Uniwersytecie Lwowskim w latach 1914–1946 // Dzieje humanistyki lwowskiej 1661–1946 (z dwona interaktywnymi inwentarzami). T. 1. Nauki filologiczne. Pod red. Anny Dąbrowskiej i Heleny Masztalerz. Wrocław, 2025. S. 99–144. Publikacja dostępna:https://repozytorium.uni.wroc.pl
Alla Kravchuk